Presentatie van buurtgegevens

  
Buurt Info home
  
En verder...

© 1997-2008 OOSTVEEN

  

  

  

Wijkatlas Roosendaal

 

  

  

  

 

Wijkatlas Smallingerland

  

  

  

  

 

  

 

 

 

  

 

 

  

    

Een goede presentatie is een belangrijk aspect van elke goed buurtmonitor, en in het algemeen van statistische informatie en onderzoeksresultaten. Wanneer de onderzoekers er in geslaagd zijn de juiste (relevante) informatie te verzamelen, hangt het voor een belangrijk deel van de presentatie af of deze informatie ook op de juiste manier gebruikt kan worden. Aandacht wordt besteed aan de volgende onderwerpen:

 Soorten publicaties

Naar boven
  
In de eerste plaats zal een keuze moeten worden gemaakt voor de vorm waarin de beschikbare buurtgegevens worden gepresenteerd. In de meest eenvoudige vorm zijn de buurtgegevens beschikbaar in een basisbestand (bijvoorbeeld in SPSS, Excel, Access, dBase) en kunnen met de betreffende software direct worden geraadpleegd. Dit bestand bevat dan alle variabelen voor alle onderscheiden gebieden, maar is niet erg gebruiksvriendelijk. Eventueel kan één vaste coördinator op basis van dit bestand alle informatievragen afhandelen en in een korte notitie beantwoorden.

Vaak zullen er meerdere gemeentelijke afdelingen en andere instellingen zijn die geïnteresseerd zijn in de buurtgegevens. Het is dan al gauw lonend deze te publiceren in een statistische wijkatlas. Zo'n wijkatlas is dan een naslagwerk voor iedereen die betrokken is bij de buurten (of enkele buurten) in een gemeente. Een dergelijke publicatie, mits goed vormgegeven en niet te omvangrijk, is daarmee een zeer gebruiksvriendelijke informatiebron en zal het gebruik van deze gegevens zeker stimuleren. Voor de invulling van zo'n publicatie bestaan verschillende alternatieven, die verder op deze pagina worden besproken. Ter illustratie kunt u verschillende Wijkatlassen van Oostveen downloaden. Eventueel is het mogelijk de tabellen uit zo'n wijkatlas in spreadsheet formaat beschikbaar te stellen voor verdere analyses en bewerkingen. Wijkatlassen verschijnen steeds vaker geheel of gedeeltelijk in kleur, waardoor ze er beter uitzien en vooral de grafieken en kaarten overzichtelijker zijn. De productiekosten in kleur zijn uiteraard wel hoger.

Een derde mogelijkheid is een elektronische publicatie. In dat geval hebben de uiteindelijke gebruikers niet alleen de beschikking over het kale databestand, maar gebruiken ze een compleet computerprogramma om gegevens te selecteren (waarbij ook de definities direct beschikbaar zijn) en naar wens te presenteren in tabellen, grafieken of kaarten. Op deze manier kan men direct de gegevens bekijken waar men op dat moment in geïnteresseerd is, en direct kopiëren naar een andere toepassing (bijvoorbeeld een tekstverwerker of spreadsheet). In principe kunnen op deze manier ook actuelere gegevens beschikbaar worden gesteld. Voor sommige gebruikers is het gemakkelijk dat zij buurtgegevens op hun eigen PC te kunnen raadplegen, maar voor anderen kan het juist een extra drempel zijn. Zelfs als dezelfde gegevens ook elektronisch beschikbaar zijn, geven sommige mensen daarom nog de voorkeur aan een papieren rapport. De software (inclusief buurtgegevens) wordt beschikbaar gesteld via een intern netwerk of CD-ROM. Voor elektronisch publiceren van buurtgegevens wordt in Nederland meestal het programma Swing gebruikt. Een zeer eenvoudige vorm van elektronisch verspreiden is het beschikbaar stellen van tabellen in spreadsheetformaat of van de integrale wijkatlas via Acrobat Reader.

De laatste mogelijkheid om buurtgegevens te presenteren is via het internet. De informatie wordt dan beschikbaar gesteld via pagina's op de gemeentelijke website of op een intern intranet. De meest eenvoudige manier is door middel van statische pagina's. De webmaster of onderzoeker bepaalt dan welke tabellen, grafieken of kaarten worden geplaatst. Iedere bezoeker heeft toegang tot dezelfde set pagina's en kan daar niets aan veranderen. Wat betreft dynamiek zijn statische pagina's te vergelijken met een papieren publicatie: de inhoud staat vast. Veel gemeenten in Nederland die buurtgegevens publiceren maken gebruik van deze statische variant (zie bijvoorbeeld de Wijkatlas Brunssum op de website van die gemeente).
Er kan ook gebruik worden gemaakt van dynamische pagina's, waarbij de gebruiker zelf aangeeft welke gegevens hij wil zien, voor welk jaar en op welke manier (tabel, kaart, grafiek). De gevraagde informatie wordt dan on-line gegenereerd en naar de browser verzonden. Sommige gemeenten zoals Nijmegen hebben zelf dergelijke dynamische pagina's ontwikkeld. Diverse gemeenten maken hiervoor echter gebruik van de programma's Swing of Datavos.

Elektronische publicatie:
netwerkversie van Swing (Roosendaal)
  Statische Internetpagina's:
Wijkatlas Brunssum

   

 Hoe worden de gegevens gepresenteerd?

Naar boven
  
Een voor de hand liggende manier om buurtgegevens te presenteren is een tabel. Een tabel of schema leent zich zeer goed voor presentatie van zowel kwantitatieve als meer kwalitatieve gegevens. Uit een tabel kunnen de exacte scores worden afgelezen, terwijl het ook gemakkelijk is buurten onderling te vergelijken. In veel situaties kan het echter inzichtelijker zijn om de gegevens in een grafiek of in een kaart te presenteren. Een kaart geeft snel een totaalbeeld, maar sommige gebruikers hebben moeite met de interpretatie ervan. Veel kaarten tonen namelijk alleen de buurtgrenzen en een score per buurt (meestal door een kleur of arcering), maar geen referentiepunten (wegen, belangrijke gebouwen etc.). Door het opnemen van buurtnummers en het toevoegen van een extra kaart waarop naast de buurtgrenzen deze referentiepunten wel staan aangegeven kan dit probleem deels worden ondervangen.
Omdat zowel tabellen als kaarten en grafieken elk hun voordelen hebben is het zeker het overwegen waard om gegevens op meerdere manieren op te nemen, dus bijvoorbeeld zowel in een tabel als in een kaart. Het is natuurlijk ook mogelijk om slechts een deel van de gegevens in kaartvorm weer te geven. Bij een elektronische publicatie kan de gebruiker van alle gegevens zelf bepalen of hij deze in een tabel, kaart of grafiek wil zien.
Wanneer niet de vergelijking van buurten op een bepaald thema, maar een sterkte-zwakte analyse met kansen en bedreigingen voor een afzonderlijke buurt belangrijk is, kan men kiezen voor het opnemen van buurtprofielen. Een buurtprofiel is een schema met meerdere grafieken waarin sterke en zwakke punten op overzichtelijke manier worden weergegeven. Ook kan worden gekozen voor totaaloverzichten in matrixvorm waarin alle buurten en de belangrijkste indicatoren bij elkaar zijn gezet. Meestal worden kleuren gebruikt om gunstige of ongunstige scores snel te kunnen vinden. In een totaaloverzicht kunnen zowel de sterke en zwakke punten van elke wijk, als de goed en slecht scorende wijken per onderwerp snel worden gevonden.

Voorbeeld buurtprofiel (Smallingerland).

Bron: Wijkatlas Smallingerland 2002.
  
Behalve de presentatievorm is natuurlijk ook belangrijk welke gegevens worden gepresenteerd. Met name in een papieren rapport zal men vaak een selectie willen maken en alleen de belangrijkste gegevens opnemen. Ook is het mogelijk groepen te combineren. Wanneer bijvoorbeeld in het oorspronkelijke bestand de bevolking wordt onderscheiden in 20 vijfjaarscohorten (0-4, 5-9, 10-14 jaar enz.) kan men zich in het rapport wellicht beperken tot vier of vijf leeftijdsgroepen.
Daarnaast moet een keuze worden gemaakt voor de manier van weergeven. Bij sommige gegevens, zoals de bevolkingsaantallen, liggen absolute cijfers het meest voor de hand. Wanneer het er om gaat de buurten onderling te vergelijken op bijvoorbeeld participatie, zijn de relatieve aandelen interessanter (bijvoorbeeld het aantal bibliotheekleden gedeeld door het aantal inwoners). Een juiste referentiegroep is daarbij trouwens wel belangrijk: soms huishoudens, dan weer personen of woningen (denk ook aan de leeftijdsgroep, indien van toepassing). Soms ook wordt de afwijking van het gemiddelde weergegeven in indexcijfers of Z-scores. In weer andere gevallen worden de (meest relatieve) cijfers ingedeeld in een beperkt aantal groepen van gunstig tot ongunstig en weergegeven in kleuren, of plussen en minnen. Dergelijke overzichten geven snel een beeld van de sterke en zwakke punten van iedere buurt, zonder direct de exacte cijfers te laten zien.

Tabellen en eventueel grafieken en kaarten bieden statistische basisinformatie, of ze nu op papier of elektronisch worden aangeboden. Soms is dat voldoende, omdat de cijfers voor een groot deel voor zichzelf spreken. Het is wel van belang de gebruikers te wijzen op de beperkingen van deze informatie: cijfers (of dat, wat in cijfers kan worden uitgedrukt) vormen immers altijd maar een deel van de waarheid. Ook de interpretatie van dergelijke 'tabellenboeken' is niet voor iedereen gemakkelijk. Sommige gemeenten kiezen er daarom voor deze interpretatie aan het rapport toe te voegen. De publicatie bevat dan niet alleen tabellen, maar ook een tekstgedeelte waarin de belangrijkste kenmerken, of sterke en zwakke punten van iedere buurt of wijk worden beschreven. Ook kan worden gekozen voor een thematische invalshoek, waarbij van ieder onderwerp wordt beschreven wat de huidige situatie en ontwikkelingen zijn en welke buurten er op dat gebied gunstig of ongunstig uitspringen. Andere gemeenten willen de interpretatie niet aan een enkele onderzoeker overlaten, maar bespreken de statistische cijfers liever met een aantal deskundigen en onderzoekers, om vervolgens samen conclusies en beleidsaanbevelingen te formuleren. Het is ook mogelijk om bepaalde onderzoeksvragen in afzonderlijke publicaties te beantwoorden. Een dergelijk rapport biedt alle benodigde informatie voor bijvoorbeeld de selectie van nieuwe stadsvernieuwings-, buurtbeheer- of integrale veiligheidsgebieden. Of het geeft aan hoe een bepaalde vorm van beleid (buurtbeheer, Grote Stedenbeleid, stedelijke vernieuwing) het best kan worden ingericht, gezien de specifieke kansen en problemen in elke buurt. In een dergelijke publicatie staat een specifieke onderzoeksvraag centraal en niet de beschikbare buurtgegevens. Gegevens uit een buurtmonitor kunnen worden aangevuld met andere informatie die voor deze vraag van belang is.
  

 Voorwaarden voor een optimale presentatie

Naar boven
  
Een presentatie is optimaal als deze tegemoet komt aan de behoeften en wensen van de gebruikers. Net zoals bij de eerste opzet van een monitor is het zeker ook bij de presentatie erg belangrijk aan te sluiten bij de doelstelling, maar ook de kennis en mogelijkheden van de uiteindelijke gebruikers. Daar hangt immers van af welke informatie moet worden gepresenteerd, hoe vaak, hoe nauwkeurig en in welke vorm. Wanneer een dergelijke publicatie (of het nu op papier is of elektronisch) regelmatig gaat verschijnen, is het zeker te overwegen eens een kleine gebruikersenquête in te zetten om vast te stellen of het instrument voldoet. Ook zonder enquête is het vaak mogelijk bij de gebruikers te peilen of de publicatie bruikbaar is en wat er eventueel nog aan kan worden verbeterd. Dit gebeurt echter lang niet altijd.
Het raadplegen van de gegevens moet prettig en gemakkelijk zijn. De publicatie moet dus toegankelijk en overzichtelijk zijn, moet er goed uitzien en mag zeker niet onnodig omvangrijk zijn. Wanneer de gebruikers slechts met grote moeite de benodigde gegevens kunnen vinden, zal dat zeker niet uitnodigen tot regelmatig gebruik. Deze voorwaarden gelden zowel voor een 'traditioneel' papieren rapport als voor een elektronische presentatie of Internetsite.
Er mag geen misverstand bestaan over de betekenis van de verschillende gegevens. De omschrijvingen bij de tabellen en figuren moeten begrijpelijk en duidelijk zijn, terwijl de exacte definities duidelijk staan vermeld, liefst op dezelfde pagina. Ook eenduidigheid is belangrijk: begrippen zoals huishoudens of woningen zouden steeds op dezelfde definitie gebaseerd moeten zijn (zoniet, dan is het beter een andere omschrijving te gebruiken of de afwijking in ieder geval zeer duidelijk aan te geven). Voor sommige gebruikers is het erg belangrijk om de juiste definities te weten. Ook bij elektronische presentaties zouden definities en andere achtergrondinformatie (zoals bronvermelding en meetdatum) steeds direct beschikbaar moeten zijn.
Bij voorkeur zouden de gegevens zo actueel mogelijk moeten zijn. Dat betekent onder meer, dat er zo weinig mogelijk tijd moet liggen tussen de meetdatum en het tijdstip van publicatie en verspreiding. Bij een goede organisatie van de jaarlijkse aanlevering en verwerking is een doorlooptijd van enkele maanden haalbaar (behalve bij de eerste meting).
  
 Meer informatie Naar boven
Presentatie Software voor het presenteren van buurtgegevens
Swing, Datavos
Andere onderdelen De opzet van een buurtmonitor
Data in een buurtmonitor
Bureau Info Publicaties van Oostveen op gebied van buurtmonitoring
Voorbeeld Capelle: zowel op papier als netwerk en Internet
Ook kunt u op Internet enkele buurtmonitors van Oostveen bekijken: zowel statisch (Brunssum) als dynamisch met Swing (Roosendaal, Capelle aan den IJssel en Parkstad Limburg).