Thema: leefbaarheidsonderzoek

  
Oostveen Bureau Info home
Thema's / projecten
En verder...

© 1997-2016 OOSTVEEN

 

  

  

  

  

  

 

   

 

    

Bewoners hechten veel belang aan een prettige en leefbare woonomgeving. Omdat zij er dagelijks vertoeven, zijn bewoners dé specialisten als het gaat om het in kaart brengen van de leefbaarheid in hun buurt. Bij leefbaarheidsonderzoek worden daarom vaak de bewoners zelf geraadpleegd. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies biedt daarvoor de instrumenten, zoals enquêtes (ook op buurtniveau), interviews en groepsdiscussies.
Onderwerpen op deze pagina:

 Waarom onderzoek naar leefbaarheid en veiligheid?

Naar boven
  
Leefbaarheid in de buurt is in de loop der tijd een belangrijk beleidsthema geworden. Voor bewoners is hun woonbuurt een plek waar ze zich thuis willen voelen, waar hun kinderen veilig over straat kunnen gaan en waar de nodige voorzieningen aanwezig moeten zijn. De directe woonomgeving is een plek waar bewoners en de overheid elkaar weten te vinden en gezamenlijke belangen hebben. Relatief kleine ingrepen kunnen soms veel effect hebben op de woonbeleving van bewoners. In andere buurten is méér nodig - en in ieder geval maatwerk. Bewoners in verschillende buurten bewonen niet alleen verschillende woningen in verschillende woonomgevingen, maar hebben ook verschillende persoonlijke kenmerken en variërende wensen over de inrichting van hun woonomgeving en aanpak van veiligheidsproblemen.
Om te weten hoe een buurt er voor staat en welke ingrepen gewenst zijn is onderzoek nodig, waarbij meestal de bewoners worden geraadpleegd. Dat kan op verschillende manieren.
   

 Verschillende vormen van leefbaarheidsonderzoek

Naar boven
  
Wanneer het belangrijk is alle buurten in kaart te brengen, onderling te vergelijken en in de tijd te kunnen volgen (zoals in een buurtmonitor) worden meestal bewonersenquêtes ingezet. Een enquête kan een goed beeld geven van de beleving van de woonomgeving, ervaren problemen in de buurt en het vertrouwen van bewoners in de toekomst van hun buurt. Een bekend voorbeeld is de Leefbaarheids- en veiligheidsenquête, die in alle gemeenten van het grote stedenbeleid periodiek wordt gehouden. Ook veel andere gemeenten werken met een variant op deze enquête. Een nadeel van een traditionele bewonersenquête is dat een groot aantal personen moet worden ondervraagd om de verschillende buurten/wijken betrouwbaar te kunnen vergelijken.
In een ander bekend voorbeeld, de LeMon enquête (Leefbaarheids Monitor) wordt dat probleem deels ondervangen door vragen te stellen in de vorm van rapportcijfers. Doordat rapportcijfervragen andere betrouwbaarheismarges hebben dan ja/nee vragen volstaan kleinere steekproeven. Oostveen maakt in veel leefbaarheidsonderzoek gebruik van een combinatie van rapportcijfervragen, 'gewone' enquêtevragen en enkele open vragen, waardoor een deel van de informatie op laag schaalniveau betrouwbaar beschikbaar kan komen.
Als het onderzoek betrekking heeft op een wijk of buurt zijn vaak specifiekere vragen aan de orde. Wat zijn de specifieke knelpunten in dit gebied? Waarom precies geeft een gebied een onveilig of verpauperd gevoel? Wat maakt dat bewoners zich wel thuisvoelen in en identificeren met hun buurt? Wat voor ideeën hebben bewoners over de herinrichting van hun straat of park? In deze gevallen ligt meer kwalitatief onderzoek voor de hand, zoals enquêtes met meer open vragen, groepsdiscussies of interviews.
Behalve het rechtstreeks benaderen van bewoners, is het mogelijk om (ook) professionals uit de wijk te ondervragen. Een wijkagent, stadsdeelmanager, welzijnswerker, voorzitter van een bewonersvertegenwoordiging of directeur van een basisschool weet heel erg veel over de knelpunten en sterke punten in hun buurten. In sommige gevallen heeft het raadplegen van sleutelfiguren de voorkeur boven het rechtstreeks benaderen van bewoners.
Tot slot kunnen als aanvulling bestaande registraties worden geraadpleegd, zoals een klachtenregistratie of meldingen bij politie of woningcorporatie. De registraties geven misschien geen volledig beeld, maar zeker een indicatie van de aard van de problemen in de buurt. Overigens is het leefbaarheidsonderzoek van Oostveen nadrukkelijk niet alleen op problemen gericht, maar nadrukkelijk ook op de sterke punten en mogelijkheden in elke buurt.
  

Rapportcijfers bewoners voor straatverlichting en speelmogelijkheden, per wijk, Capelle aan den IJssel, najaar 2005.
Rapportcijfer jongerenvoorzieningen, Smallingerland

Bron: Buurtmonitor Capelle aan den IJssel 2006 / Bewonersenquête Capelle aan den IJssel 2005.
    

 Voorbeelden van projecten Naar boven

 
Buurtmonitors/Wijkatlassen. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies verzorgt veel leefbaarheidsonderzoek in het kader van een periodieke Wijkatlas of Buurtmonitor. In de gemeenten Capelle aan den IJssel, Maassluis, Roosendaal, Smallingerland en Veldhoven wordt elke twee jaar een grote bewonersenquête gehouden. De resultaten worden verwerkt in de wijkatlas (Meer info). Een deel van de resultaten is zelfs op buurtniveau beschikbaar (Meer info). Veel wijkatlassen bevatten alleen cijfers en profielen, maar elders worden in de atlas ook beschrijvende analyses per wijk opgenomen (Meer info). Elders op deze site vindt u een overzicht van al onze buurtmonitors.

Eindhoven: inzet buurtwebsite ter verbetering woonomgeving. Door middel van een ideeënwedstrijd, discussieplatform en enquête op een buurtwebsite in Eindhoven werden de bewoners betrokken bij hun leefomgeving. Doel van dat onderzoek was te bekijken of via de inzet van ICT andere ideeën en aandachtspunten naar voren kwamen en/of andere doelgroepen werden bereikt dan bij reguliere middelen zoals een inspraakavond of een schriftelijke enquête. Meer info.

Brunssum: inventarisatie leefbaarheid via sleutelfiguren. In Brunssum verscheen tussen 1997 en 2004 jaarlijks een Wijkatlas. Om zonder kostbare bewonersenquête toch belevingsgegevens in kaart te kunnen brengen werd in 1998 een enquête uitgezet onder ongeveer 10 tot 15 sleutelfiguren per wijk (in de 5 wijken). Zij beoordeelden alle buurten in hun wijk op 20 verschillende aspecten door middel van rapportcijfers. Door een speciale herijking werden de resultaten zodanig bewerkt, dat alle cijfers goed vergelijkbaar waren. De resultaten werden opgenomen in de Wijkatlas Brunssum 1999. Meer info.

Leusden: Inwonersenquête leefbaarheid en veiligheid. De gemeente Leusden heeft in het najaar van 2003 een inwonersenquête gehouden met vragen over onder meer voorzieningen, vervelende voorvallen, betrokkenheid bij de buurt, veiligheid en het beheer van de openbare ruimte. Nadat de gemeente het veldwerk heeft uitgevoerd, verzorgde Oostveen voor de analyse en rapportage van deze Inwonersenquête. Het rapport bevat thematische hoofdstukken, gevolgd door samenvattingen per wijk. Rapport downloaden.

Amersfoort: Meningspeiling wijkperspectief. In de gemeente Amersfoort wordt in het kader van het wijkgericht werken een wijkperspectief opgesteld voor de wijken Liendert en Rustenburg, waarbij de bewoners intensief bij betrokken. De gemeente ontwikkelde onder meer een enquête om inzicht te krijgen in de ervaren leefbaarheid en knelpunten in de wijk, en tevens om het draagvlak voor enkele plannen te peilen. Door het opnemen van veel open vragen konden de bewoners veel eigen ideeën en suggesties naar voren brengen. In het rapport ligt de nadruk op grafieken. Meer info.

Alphen aan den Rijn: Stadspeiling leefbaarheid. Net als veel andere gemeenten in Nederland voert de gemeente Alphen aan den Rijn regelmatig een stadspeiling (omnibusenquête) uit om het oordeel van de bewoners over verschillende onderwerpen te horen. Oostveen verzorgde het hoofdstuk leefbaarheid in de rapportage. De meeste resultaten werden per wijk weergegeven en zo mogelijk vergeleken met die in andere gemeenten.

Hengelo: belevingsonderzoek allochtone bewoners. De stichting Scala (welzijnswerk) in Hengelo (Ov.) heeft in 1996 een bevolkingsenquête gehouden onder allochtone bewoners van de buurt Hengelose Es Noord. De enquête werd thuis afgenomen door allochtone enquêteurs. Voor de start van het veldwerk verzorgde Oostveen voor de enquêteurs een cursus enquêteren. Nadat het veldwerk was voltooid verzorgde Oostveen ook de rapportage, waarin onderscheid gemaakt tussen de drie belangrijkste allochtone bevolkingsgroepen in de wijk: Turken, Antillianen/Arubanen en Surinamers. Meer info.

  
 
 Meer informatie Naar boven
Leefbaarheidsonderzoek Publicaties leefbaarheidsonderzoek
Kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Andere onderzoeksthema's Buurtmonitoring
Veiligheidsonderzoek
Lokale trendrapporten
Diversen