|
|
Bewoners hechten veel belang aan een prettige en leefbare
woonomgeving. Omdat zij er dagelijks vertoeven, zijn bewoners dé
specialisten als het gaat om het in kaart brengen van de leefbaarheid in
hun buurt. Bij leefbaarheidsonderzoek worden daarom vaak de bewoners
zelf geraadpleegd. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies biedt daarvoor de
instrumenten, zoals enquêtes (ook op buurtniveau), interviews en
groepsdiscussies.
Onderwerpen op deze pagina:
|
|
|
Waarom onderzoek naar leefbaarheid en
veiligheid?
|
 |
 |
Leefbaarheid in de buurt is in de loop der tijd een belangrijk
beleidsthema geworden. Voor bewoners is hun woonbuurt een plek waar ze
zich thuis willen voelen, waar hun kinderen veilig over straat kunnen
gaan en waar de nodige voorzieningen aanwezig moeten zijn. De directe
woonomgeving is een plek waar bewoners en de overheid elkaar weten te
vinden en gezamenlijke belangen hebben. Relatief kleine ingrepen kunnen
soms veel effect hebben op de woonbeleving van bewoners. In andere
buurten is méér nodig - en in ieder geval maatwerk. Bewoners in
verschillende buurten bewonen niet alleen verschillende woningen in
verschillende woonomgevingen, maar hebben ook verschillende persoonlijke
kenmerken en variërende wensen over de inrichting van hun woonomgeving
en aanpak van veiligheidsproblemen.
Om te weten hoe een buurt er voor staat en welke ingrepen gewenst zijn
is onderzoek nodig, waarbij meestal de bewoners worden geraadpleegd. Dat kan op
verschillende manieren.
|
|
|
Verschillende vormen van leefbaarheidsonderzoek |
|
|
|
Wanneer het belangrijk is alle buurten in kaart te brengen, onderling te
vergelijken en in de tijd te kunnen volgen (zoals in een
buurtmonitor) worden meestal
bewonersenquêtes ingezet. Een enquête kan een goed beeld geven van de
beleving van de woonomgeving, ervaren problemen in de buurt en het
vertrouwen van bewoners in de toekomst van hun buurt. Een bekend voorbeeld is de
Leefbaarheids- en veiligheidsenquête, die in alle gemeenten van het
grote stedenbeleid periodiek wordt gehouden. Ook veel andere gemeenten
werken met een variant op deze enquête. Een nadeel van een traditionele bewonersenquête
is dat een groot aantal personen moet worden ondervraagd om de
verschillende buurten/wijken betrouwbaar te kunnen vergelijken.
In een ander bekend voorbeeld, de LeMon enquête (Leefbaarheids Monitor)
wordt dat probleem deels ondervangen door vragen te stellen in de vorm
van rapportcijfers. Doordat rapportcijfervragen andere
betrouwbaarheismarges hebben dan ja/nee vragen volstaan kleinere
steekproeven. Oostveen maakt in veel leefbaarheidsonderzoek gebruik van
een combinatie van rapportcijfervragen, 'gewone' enquêtevragen en enkele
open vragen, waardoor een deel van de informatie op laag schaalniveau
betrouwbaar beschikbaar kan komen.
Als het onderzoek betrekking heeft op een wijk of buurt zijn vaak
specifiekere vragen aan de orde. Wat zijn de specifieke knelpunten in
dit gebied? Waarom precies geeft een gebied een onveilig of verpauperd
gevoel? Wat maakt dat bewoners zich wel thuisvoelen in en identificeren
met hun buurt? Wat voor ideeën hebben bewoners over de herinrichting van
hun straat of park? In deze gevallen ligt meer kwalitatief onderzoek
voor de hand, zoals enquêtes met meer open vragen, groepsdiscussies of
interviews.
Behalve het rechtstreeks benaderen van bewoners, is het mogelijk om
(ook) professionals uit de wijk te ondervragen. Een wijkagent,
stadsdeelmanager, welzijnswerker, voorzitter van een
bewonersvertegenwoordiging of directeur van een basisschool weet heel
erg veel over de knelpunten en sterke punten in hun buurten. In sommige
gevallen heeft het raadplegen van sleutelfiguren de voorkeur boven het
rechtstreeks benaderen van bewoners.
Tot slot kunnen als aanvulling bestaande registraties worden
geraadpleegd, zoals een klachtenregistratie of meldingen bij politie of
woningcorporatie. De registraties geven misschien geen volledig beeld,
maar zeker een indicatie van de aard van de problemen in de buurt.
Overigens is het leefbaarheidsonderzoek van Oostveen nadrukkelijk niet
alleen op problemen gericht, maar nadrukkelijk ook op de sterke punten
en mogelijkheden in elke buurt.
|
Rapportcijfers bewoners voor straatverlichting
en speelmogelijkheden, per wijk, Capelle aan den IJssel, najaar
2005.
 |
|
Bron: Buurtmonitor Capelle aan den IJssel 2006
/ Bewonersenquête Capelle aan den IJssel 2005.
|
|
|
| Voorbeelden van
projecten |
|
|
|
|
Buurtmonitors/Wijkatlassen.
Oostveen Beleidsonderzoek en Advies verzorgt veel
leefbaarheidsonderzoek in het kader van een periodieke Wijkatlas of
Buurtmonitor. In de gemeenten Capelle aan den IJssel, Maassluis,
Roosendaal, Smallingerland en Veldhoven wordt elke twee jaar een grote
bewonersenquête gehouden. De resultaten worden verwerkt in de
wijkatlas (Meer info). Een
deel van de resultaten is zelfs op buurtniveau beschikbaar (Meer
info). Veel wijkatlassen bevatten alleen cijfers en profielen,
maar elders worden in de atlas ook beschrijvende analyses per wijk opgenomen (Meer
info). Elders op deze site vindt u een overzicht van al onze
buurtmonitors.
Eindhoven: inzet buurtwebsite ter
verbetering woonomgeving. Door middel van een ideeënwedstrijd,
discussieplatform en enquête op een buurtwebsite in Eindhoven werden de
bewoners betrokken bij hun leefomgeving. Doel van dat onderzoek was te
bekijken of via de inzet van ICT andere ideeën en aandachtspunten naar
voren kwamen en/of andere doelgroepen werden bereikt dan bij reguliere
middelen zoals een inspraakavond of een schriftelijke enquête.
Meer info.
Brunssum: inventarisatie leefbaarheid
via sleutelfiguren. In Brunssum verscheen tussen 1997 en 2004
jaarlijks een Wijkatlas. Om zonder kostbare bewonersenquête toch
belevingsgegevens in kaart te kunnen brengen werd in 1998 een enquête
uitgezet onder ongeveer 10 tot 15 sleutelfiguren per wijk (in de 5
wijken). Zij beoordeelden alle buurten in hun wijk op 20 verschillende
aspecten door middel van rapportcijfers. Door een speciale herijking
werden de resultaten zodanig bewerkt, dat alle cijfers goed
vergelijkbaar waren. De resultaten werden opgenomen in de Wijkatlas
Brunssum 1999.
Meer info.
Leusden: Inwonersenquête leefbaarheid en
veiligheid. De gemeente Leusden heeft in het najaar van 2003 een
inwonersenquête gehouden met vragen over onder meer voorzieningen,
vervelende voorvallen, betrokkenheid bij de buurt, veiligheid en het
beheer van de openbare ruimte. Nadat de gemeente het veldwerk heeft
uitgevoerd, verzorgde Oostveen voor de analyse en rapportage van deze
Inwonersenquête. Het rapport bevat thematische hoofdstukken, gevolgd
door samenvattingen per wijk.
Rapport downloaden.
Amersfoort: Meningspeiling
wijkperspectief. In de gemeente Amersfoort wordt in het kader van
het wijkgericht werken een wijkperspectief opgesteld voor de wijken
Liendert en Rustenburg, waarbij de bewoners intensief bij betrokken.
De gemeente ontwikkelde onder meer een enquête om inzicht te krijgen
in de ervaren leefbaarheid en knelpunten in de wijk, en tevens om het
draagvlak voor enkele plannen te peilen. Door het opnemen van veel
open vragen konden de bewoners veel eigen ideeën en suggesties naar
voren brengen. In het rapport ligt de nadruk op grafieken.
Meer info.
Alphen aan den Rijn: Stadspeiling
leefbaarheid. Net als veel andere gemeenten in Nederland voert de
gemeente Alphen aan den Rijn regelmatig een stadspeiling
(omnibusenquête) uit om het oordeel van de bewoners over verschillende
onderwerpen te horen. Oostveen verzorgde het hoofdstuk leefbaarheid in
de rapportage. De meeste resultaten werden per wijk weergegeven en zo
mogelijk vergeleken met die in andere gemeenten.
Hengelo: belevingsonderzoek allochtone
bewoners. De stichting Scala (welzijnswerk) in Hengelo (Ov.) heeft
in 1996 een bevolkingsenquête gehouden onder allochtone bewoners van
de buurt Hengelose Es Noord. De enquête werd thuis afgenomen door
allochtone enquêteurs. Voor de start van het veldwerk verzorgde
Oostveen voor de enquêteurs een cursus enquêteren. Nadat het veldwerk
was voltooid verzorgde Oostveen ook de rapportage, waarin onderscheid
gemaakt tussen de drie belangrijkste allochtone bevolkingsgroepen in
de wijk: Turken, Antillianen/Arubanen en Surinamers.
Meer info.
|
|
| Meer
informatie |
|
|
|
|
|
|
|
