Thema: buurtmonitor / wijkatlas

  
Oostveen Bureau Info home
Thema's / projecten
En verder...

© 1997-2016 OOSTVEEN

 

    

Buurtmonitor Capelle aan den IJssel

    

 

  

 

    

Veel lokaal beleid speelt zich af in bepaalde buurten of wijken. Maar welke buurt is het meest gebaat bij een bepaald project? Welke aanpak is het hardst nodig in een bepaalde wijk? Wat zijn de sterke en zwakke punten, en de kansen en bedreigingen van elke buurt en wijk? In welke buurt is snel ingrijpen nodig om verder afglijden te voorkomen? Een buurtmonitor of wijkatlas is een instrument om dit soort vragen te beantwoorden.
Onderwerpen op deze pagina:

 Wat is een buurtmonitor?

Naar boven
  
In een buurtmonitor of wijkatlas wordt alle relevante informatie over de wijken en buurten systematisch en periodiek verzameld. Gemeenten en andere lokale organisaties beschikken vaak over een schat aan informatie, maar deze is niet altijd even toegankelijk. Door het combineren van cijfers uit beschikbare registraties, meestal aangevuld met de resultaten van een bewonersenquête en soms met kennis van sleutelfiguren komt belangrijke beleidsinformatie beschikbaar. Een buurtmonitor bevat gegevens over de huidige situatie en ontwikkelingen in de wijken en buurten, op gebied van de bevolkingsontwikkeling, woningvoorraad en woningmarkt, sociale gegevens en participatie, fysieke en sociale leefbaarheid en veiligheid. Soms worden nog andere aspecten meegenomen, zoals economische vitaliteit of gezondheid.
Een buurtmonitor bevat in ieder geval veel cijfermateriaal, dat overzichtelijk wordt gepresenteerd in tabellen, grafieken, kaarten en samenvattende buurtprofielen. Afhankelijk van de wensen van de opdrachtgever kan in een buurtmonitor ook de analyse en interpretatie van die cijfers worden geïntegreerd. De meeste buurtmonitors omvatten alle (woon)buurten in een gemeente, maar een buurtmonitor kan ook meerdere gemeenten omvatten of juist een deel van een gemeente.
De eerste vormen van buurtmonitoring richtten zich vooral op het vinden van de 'slechtste' buurten (die moesten worden aangepakt in het kader van stadsvernieuwing of achterstandsbeleid). Tegenwoordig ligt het accent meer op analyses van sterke én zwakke punten (kansen en bedreigingen) in elke buurt, en op het tijdig traceren van ontwikkelingen. De beleving van het woonklimaat door de bewoners is daarbij steeds belangrijker geworden. De resultaten van een buurtmonitor worden periodiek (meestal jaarlijks of tweejaarlijks) gepresenteerd in een papieren rapport of in een elektronische database op netwerk en/of internet.
   
 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies en buurtmonitoring Naar boven
  
Oostveen Beleidsonderzoek en Advies heeft ruime ervaring op gebied van buurtmonitoring en het verzamelen, bewerken en presenteren van buurtgegevens voor onderzoek. Vanuit deze ervaring bieden wij ondersteuning op maat, variërend van enkele adviserende gesprekken tot de complete ontwikkeling en/of onderhoud van een buurtmonitor. Na het eerste jaar kunt u ervoor kiezen om actualisaties door Oostveen te laten uitvoeren of dit voortaan door eigen onderzoekers te laten uitvoeren. In dat laatste geval ontvangt de gemeente alle noodzakelijke bestanden en programma's met een volledige documentatie, waarin stap voor stap wordt beschreven hoe een actualisatie verloopt. Ook adviseren wij gemeenten die al een eigen buurtmonitor hebben, maar aanpassingen en verbeteringen willen invoeren.
Wanneer u gegevens uit een bewonersenquête wilt gebruiken, kunt u daarvoor vragenblokken opnemen in een nieuwe of reeds bestaande bewonersenquête. Desgewenst kunt u deze enquête volledig uitbesteden aan Oostveen. Door een specifieke vraagstelling kunt u een deel van de vragen zelfs op het lage buurtniveau laten opnemen in de buurtmonitor zonder dat de vragenlijst te lang wordt (zie voorbeeld Roosendaal).
Door gebruik te maken van de externe ondersteuning van Oostveen hoeft u niet opnieuw het wiel uit te vinden, maar kan zo efficiënt mogelijk worden gestart met een degelijke opzet van een buurtmonitor. De doorlooptijd van de ontwikkelingsfase wordt hiermee aanzienlijk beperkt. Anderzijds zullen wij altijd optimaal inspelen op de specifieke situatie, beleidsdoelstellingen en informatiebehoefte in uw gemeente(n). Wij noemen dat 'maatwerk vanuit een ruime ervaring'. Bij de ontwikkeling adviseren wij u uitgebreid over alle keuzes die moeten worden gemaakt en de consequenties daarvan, zodat u de juiste beslissingen kunt nemen.
Bij de oplevering van een buurtmonitor hoort ook nazorg. Wij zijn pas tevreden als u het instrument werkelijk naar tevredenheid kunt gebruiken. Zo geven we bijvoorbeeld bij de oplevering een presentatie en/of introductiebijeenkomst, waar we de gebruikers laten zien wat ze wel (en niet) kunnen doen met de buurtmonitor. Ook na de eerste editie vindt regelmatig overleg plaats met de belangrijkste gebruikers.
 
 Voorbeelden van projecten Naar boven

  
Wijkatlas Leidschendam-Voorburg 2009-2012. Ontwikkeling van een nieuwe Wijkatlas voor de gemeente Leidschendam-Voorburg. De resultaten zijn verschenen in een papieren rapport met wijkanalyses en in een elektronische databank op internet. Rapport downloaden.
  
Sociale Atlas Steenwijkerland 2008.
In september 2008 verscheen de eerste editie van de Sociale Atlas Steenwijkerland. Voor de 32 dorpen en wijken bevat de atlas een bondige gebiedsanalyse met een aantal kerngegevens uit registraties en uit een bewonersenquête. Daarnaast zijn de belangrijkste voorzieningen in kaart gebracht. Rapport downloaden.

Wijkatlas Heusden 2008-2013. In 2013 verscheen de derde editie van de Wijkatlas Heusden met cijfers voor de kernen en wijken en voor de hele gemeente. Het rapport bevat ook voorzieningenkaarten en wijkanalyses. Rapport downloaden.

Gemeenteatlas Maassluis 2005-2013. Tweejaarlijkse publicatie gebaseerd op cijfers uit registraties en een bewonersenquête. In het najaar van 2004 is begonnen met het plan van aanpak; in oktober 2005 is de eerste editie van de Gemeenteatlas Maassluis verschenen. In 2013 verscheen de vijfde editie. Deze atlas bevat niet alleen cijfers, maar ook beschrijvende buurtanalyses. De Gemeenteatlas bevat daarnaast de resultaten van enkele andere vragenblokken uit de enquête, die niet op buurtniveau relevant zijn. Rapport downloaden.

Regionale buurtmonitor Parkstad Limburg 2002. Parkstad Limburg is een samenwerkingsverband van zeven gemeenten: Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Onderbanken, Simpelveld en Voerendaal. Oostveen ontwikkelde in 2002 een nieuwe monitor waarin voor elk van de gemeenten gegevens op buurt-, wijk- en gemeenteniveau zijn opgenomen. De regionale wijkmonitor bevat onder meer resultaten uit het Burgeronderzoek Parkstad Limburg (in 2001 uitgevoerd door het bureau Onderzoek en Statistiek van de gemeente Heerlen) en cijfers uit landelijke en regionale bronnen. De Parkstadmonitor is uitsluitend elektronisch beschikbaar via de gemeentelijke netwerken en internet. In 2003 is de monitor overgedragen aan het bureau Onderzoek en Statistiek van de gemeente Heeren. Monitor bekijken.

Wijkatlas Roosendaal 2000-2013. De gemeente Roosendaal vroeg in 2000 ondersteuning aan Oostveen bij de ontwikkeling van een eigen Wijkatlas. Oostveen maakte samen met de gemeente en andere lokale organisaties een Plan van Aanpak en ontwikkelde vervolgens de nieuwe Wijkatlas. De Wijkatlas wordt sindsdien jaarlijks door Oostveen geactualiseerd. De Wijkatlas Roosendaal is gebaseerd op registraties en een bewonersenquête, waarvan de resultaten deels op wijkniveau en deels op het lagere buurtniveau worden gepubliceerd (Meer info).

Wijkatlas Veldhoven 2004-2014. De gemeente Veldhoven heeft in 2004 een Wijkatlas laten ontwikkelen op basis van een bewonersenquête en cijfers uit registraties. Oostveen heeft samen met de gemeente en andere betrokkenen een plan van aanpak gemaakt voor deze nieuwe Wijkatlas en is daarna begonnen met de gegevensverzameling. De zesde Wijkatlas Veldhoven zal verschijnen in de zomer van 2014. Behalve statistische cijfers bevat de Wijkatlas Veldhoven ook een beschrijvende analyse per wijk (Meer info). 

Wijkatlas Bergen op Zoom 2012-2013. In 2012 is een nieuwe Wijkatlas ontwikkeld voor de gemeente Bergen op Zoom. De gegevens worden alleen op internet gepresenteerd met het programma Swing. Publicatie on-line bekijken.

Dorpenatlas Winsum 2008. In juni 2008 verscheen de nieuwe Dorpenatlas voor de gemeente Winsum. De atlas is gebaseerd op cijfers uit registraties, een enquête en een inventarisatie van voorzieningen. Deze gegevens worden thematisch en in de vorm van dorpsanalyses gepresenteerd. Rapport downloaden.

Wijkanalyses Waddinxveen 2012. Begin 2013 verschijnt de publicatie Wijkanalyses Waddinxveen. In het rapport worden de vier wijken van de gemeente in kaart gebracht op basis van registraties en enquêtes.

Sociale Atlas van Almere 2000. De Sociale Atlas van Almere werd in 2000 ontwikkeld door Oostveen in samenwerking met de gemeente Almere. In de loop van 2001 werden de jaarlijkse actualisaties van de Sociale Atlas door Oostveen volledig overgedragen aan de gemeente. Uniek aan de Sociale Atlas van Almere is dat deze niet alleen de ontwikkelingen en leefbaarheid in de woonwijken meet, maar tevens de economische vitaliteit en samenstelling op de belangrijkste bedrijventerreinen en in de drie stadscentra (Meer info). Ook bevat de Sociale Atlas de functionaliteit van een Statistisch Jaaroverzicht: kerncijfers op gemeentelijk niveau (Meer info).

Wijkatlas Brunssum 1996-2004. De Wijkatlas Brunssum werd door Oostveen ontwikkeld in 1996 in samenwerking met de gemeente Brunssum, welzijnswerk en andere lokale organisaties. Aanvankelijk bevatte de Wijkatlas alleen cijfers uit registraties. In 1999 bevatte de Wijkatlas voor het eerst ook subjectieve gegevens, afkomstig uit een inventarisatie onder deskundigen (Meer info). In de Wijkatlas 2002 en 2004 zijn opnieuw subjectieve gegevens opgenomen, nu afkomstig uit het Burgeronderzoek Parkstad Limburg. 

Wijkatlas Smallingerland 1999-2014. De gemeente Smallingerland (Drachten en omliggende dorpen) besloot eind 1998 een nieuwe wijkatlas te laten ontwikkelen om trends en ontwikkelingen op het gebied van leefbaarheid in de wijken en dorpen zichtbaar te maken en onderling te vergelijken. Sindsdien worden de cijfers uit registraties jaarlijks door Oostveen geactualiseerd en is er elke twee jaar een nieuwe bewonersenquête (Meer info). De papieren Wijkatlas verscheen aanvankelijk jaarlijks, maar sinds 2002 tweejaarlijks. Daarnaast komen de resultaten elk jaar beschikbaar in de vorm van Exceltabellen.  

Buurtmonitor Capelle aan den IJssel 2000-2011. In 2000 ontwikkelde Oostveen in opdracht van de gemeente Capelle aan den IJssel een Buurtmonitor op basis van cijfers uit registraties (jaarlijks) en een door Oostveen uit te voeren bewonersenquête (tweejaarlijks). Ook de verschijningsvorm kent een tweejaarlijkse cyclus: elke twee jaar verschijnt een papieren rapport, maar de elektronische database (op het netwerk en internet) werd sinds 2000 jaarlijks aangevuld (Meer info).

Buurtmonitor Hoogezand-Sappemeer 1997-1998. Oostveen ontwikkelde voor de gemeente Hoogezand-Sappemeer, de corporaties en de politie een buurtmonitor om een beter beeld te krijgen van ontwikkelingen in het woon- en leefklimaat in de verschillende buurten in de gemeente. De buurtmonitor werd aanvankelijk elk half jaar, maar later jaarlijks geactualiseerd. De resultaten kwamen alleen intern beschikbaar in een elektronische database (Swing).

Buurtatlas / indicatorenstelsel Enschede 1992-1996. Voordat Paul Oostveen begon met een eigen onderzoeksbureau (in 1995) was hij binnen de gemeente Enschede jarenlang verantwoordelijk voor het 'indicatorenstelsel Enschede'. Dat is de uitgebreide buurtmonitor van de gemeente Enschede, waarin gegevens op postcodeniveau worden verzameld. Op basis van dat systeem ontwikkelde Oostveen een overzichtelijke Buurtatlas. Ook na de start van Oostveen Beleidsonderzoek en Advies heeft Oostveen in 1996 nog een aantal werkzaamheden uitgevoerd in het kader van de jaarlijkse actualisatie van het systeem en overdracht aan een nieuwe medewerker.


  

 Meer informatie Naar boven
Buurtmonitor/wijkatlas Publicaties buurtmonitoring
Of bekijk onze nieuwsbrief uit juni 2012 over lokale monitoring met voorbeelden uit recente Wijkatlassen (blz.2 en 3).
Andere onderzoeksthema's   Leefbaarheidsonderzoek
Veiligheidsonderzoek
Lokale trendrapporten
Diversen